Informacja o schronach w mieście Puławy

Najwyższa Izba Kontroli jednoznacznie wskazała, że bardzo niski poziom zabezpieczenia ludności cywilnej w schrony i budowle ochronne w Polsce to efekt wieloletnich zaniedbań na szczeblu krajowym – braku przepisów, planów i niewystarczającego finansowania. Od początku lat 2000 do wejścia w życie Ustawy o ochronie ludności o obronie cywilnej z 5 grudnia 2024. R. w Polsce nie funkcjonował sprawny system ochrony ludności. W efekcie jedynie niespełna 4% obywateli naszego kraju miałoby dziś dostęp do miejsc spełniających standardy ochrony.

Z powodu takich zaniedbań na szczeblu rządowym, również w Puławach sytuacja wygląda podobnie – jeszcze w 2004 r. w mieście znajdowało się 9 budowli ochronnych, ale z powodu luk prawnych samorząd nie miał narzędzi do ich utrzymania i nadzoru. W 2004 r. moc prawną straciło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23.09.1993r. w sprawie obrony cywilnej – z przepisów zniknęło pojęcie budowli ochronnej, a miasto straciło możliwość nadzoru nad tymi budowlami i wpływania na zarządców i właścicieli tych budynków w celu utrzymania ich w dobrym stanie. Ten stan prawny zmieniło dopiero wejście w życie 1 stycznia 2025 r. kompleksowej ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Nowa ustawa zlikwidowała próżnię prawną w zakresie obrony cywilnej w Polsce, określiła liczne zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Poniższa wykaz przedstawia adresy obiektów z terenu gminy Miasto Puławy, które przed 2004 rokiem widniały w ewidencji jako budowle ochronne:

Lp. - Adres - Pojemność (liczba osób)

1. Bema 1 - 276
2. Izabelli 5 - 35
3. Kołłątaja 4 - 35
4. Kołłątaja 8 - 92
5. Norwida 3 - 51
6. Norwida 5 - 44
7. Piaskowa 3 - 62
8. Piaskowa 5 - 56
9. Waryńskiego 4 - 36

Łącznie 687 osób.

Wydział Zarządzania Kryzysowego i Ochrony Ludności w Puławach prowadzi szereg działań mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców poprzez rozwój bazy obiektów ochronnych. Współpraca z Państwową Strażą Pożarną na podstawie inwentaryzacji przeprowadzonej przez PSP w latach 2022 i 2023 - wskazano ponad 390 lokalizacji o łącznej powierzchni pozwalającej na zabezpieczenie ok. 105 tys. osób. Na naszej stronie dostępny jest link do aplikacji Schrony, gdzie możecie znaleźć informację o tych miejscach.

Zbieranie od spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych informacji o garażach podziemnych, które mogą zostać zaadaptowane na miejsca doraźnego schronienia – opracowano listę 47 takich obiektów, przegląd dawnych budowli ochronnych sprzed 2004 r. i przygotowanie szczegółowych ekspertyz dotyczących ich ewentualnego dostosowania do obecnych norm, aplikowanie o środki finansowe na realizację tych działań w ramach rządowych programów, bieżący kontakt z mieszkańcami i przyjmowanie zgłoszeń dotyczących potencjalnych obiektów nadających się do pełnienia funkcji schronów.

Zgodnie z Ustawą, obiekty zbiorowej ochrony dzielą się na:

1. a) Schrony - obiekty budowlane albo ich części o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej, wyposażone w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne.
2. b) Ukrycia - obiekty budowlany albo ich części o konstrukcji niehermetycznej.
3. c) Miejsca doraźnego schronienia (MDS) - obiekty zbiorowej ochrony, przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi.

Najprawdopodobniej większość (lub wszystkie) z istniejących budowli z terenu miasta Puławy będą spełniały wymagania dla miejsc doraźnego schronienia lub ukryć.

Odtworzenie i rozwój bazy obiektów ochronnych w Puławach to ogromne wyzwanie finansowe. Sama ekspertyza jednego obiektu kosztuje od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych, a do tego dochodzą wydatki na dokumentację, prace budowlane, wyposażenie i utrzymanie. Budowa nowych schronów od podstaw, nawet w wersji uproszczonej, oznaczałaby gigantyczne koszty, liczone w miliardach złotych. Dla porównania – na potrzeby odtworzenia zasobów obrony cywilnej, budowę budowli ochronnych, magazynów obrony cywilnej, na zabezpieczenie mieszkańców gminy w wodę, łączność, szkolenia i wiele innych zadań z zakresu zarządzania kryzysowego i obrony cywilnej, miasto Puławy otrzymało z Programu Ochrony Ludności na lata 2025-2026: 3 039 839,00 zł na rok 2025 oraz 3 129,024,00 zł na rok 2026.

Od 1 stycznia 2026 roku zaczną obowiązywać nowe przepisy, które nakładają na deweloperów obowiązek uwzględniania w projektach nowych budynków wielorodzinnych i niektórych obiektów użyteczności publicznej miejsc doraźnego schronienia dla ludności. Dotyczy to głównie garaży i piwnic, które mają być przystosowane do funkcji ukrycia. Celem tych regulacji, które wprowadzają zmiany w prawie budowlanym i ustawie o ochronie ludności, jest zwiększenie bezpieczeństwa obywateli w obliczu potencjalnych zagrożeń.

Co to oznacza w praktyce?

• Obowiązek dla deweloperów: wszyscy deweloperzy budujący od 2026 roku budynki wielorodzinne i niektóre obiekty publiczne (jak szkoły czy urzędy) będą musieli zapewnić odpowiednie miejsca doraźnego schronienia.
• Przystosowanie podziemnych kondygnacji: głównie garaże i piwnice zostaną dostosowane do pełnienia funkcji ukryć.
• Zwiększenie bezpieczeństwa: przepisy mają na celu poprawę bezpieczeństwa ludności poprzez zapewnienie dostępności miejsc ochronnych.

Kto za to odpowiada? Deweloperzy, w przypadku schronów publicznych, za ich budowę będą odpowiadać władze samorządowe, które otrzymają wsparcie finansowe od państwa.

W odniesieniu do budowy schronów przez samorządy takie jak nasz: przez obowiązujące przepisy prawa żaden samorząd w Polsce nie budował w ostatnich latach schronów dla ludności. Trwające zmiany w prawie i pojawiająca się możliwość budowy tych obiektów przez miasta i gminy są zadaniami nowymi.

To oznacza, że konieczne jest wypracowanie wielu procesów, specyfikacji zamówień, dobór właściwych miejsc poprzedzonych analizami, a przede wszystkim – znalezieniem źródła finansowania, ponieważ budowa schronu (nawet w połączeniu z podziemnym parkingiem, magazynem) to koszt rzędu min. 60 milionów złotych. Schron musi posiadać dedykowane instalacje i wyposażenie. Wszystkie samorządy czekają obecnie na odpowiednie warunki prawne i finansowe do takich działań.